Lưỡi trẻ sơ sinh bị trắng là do đâu? Khắc phục, phòng tránh

Lưỡi trẻ sơ sinh bị trắng không còn là vấn đề hiếm gặp khiến nhiều bậc phụ huynh phải đau đầu. Tuy nhiên, ba mẹ cũng đừng nên quá lo lắng. Hãy cùng ECO Pharmalife tìm hiểu những nguyên nhân, cách khắc phục và phòng tránh dưới đây.

Lưỡi trẻ sơ sinh trắng là do đâu?

Tưa miệng (Nấm miệng)

Trước hết, đối với trẻ sơ sinh, tưa miệng một là vấn đề khá phổ biến cùng những triệu chứng đặc trưng như sau:

Lưỡi trẻ sơ sinh trắng là do đâu?
Lưỡi trẻ sơ sinh trắng là do đâu?
  • Lưỡi trẻ bị trắng do hình thành các mảng bám. Thậm chí các mảng trắng này còn xuất hiện phía trong má, amidan, nướu hoặc môi.
  • Các mô dưới mảng trắng thường đỏ, thô ráp và đau.
  • Các tổn thương có thể gây đau đớn và chảy máu nhẹ khi cạo.
  • Nứt ở mép môi ngoài (khóe miệng).
  • Cảm giác bỏng rát miệng.
  • Chán ăn, mất vị giác, khó nuốt.
  • Quấy khóc khi cho ăn.
  • Hăm tã.

Được biết, tưa miệng xảy ra là do sự phát triển không kiểm soát của một loài nấm men Candida albicans ở khu vực miệng và cổ họng. Trong điều kiện bình thường, Candida albicans có thể nói là loại nấm phổ biến nhất góp phần tạo nên hệ thống vi sinh của cơ thể người mà không gây ra bất cứ vấn đề gì.

Tuy vậy thì đôi lúc chúng sẽ sinh sôi một cách mạnh mẽ và gây nên nhiễm trùng do một vài nguyên nhân:

Hệ thống miễn dịch

Trẻ sơ sinh có một hệ thống miễn dịch còn khá non nớt. Kháng thể chúng nhận được xuất phát từ mẹ trong những tháng cuối thai kỳ qua nhau thai hoặc từ sữa. Bởi thế không phải lúc nào hệ miễn dịch của bé cũng đủ mạnh để chống lại vi khuẩn hoặc nấm gây bệnh. Nấm men vốn phát triển tốt ở những khu vực nóng và ẩm ướt. Như một lẽ thường tình, miệng chính là môi trường hoàn hảo giúp chúng có cơ hội sinh sôi.

Mặt khác, một số bệnh khiến hệ thống miễn dịch suy giảm cũng khó để giữ cho loài Candida albicans ở trạng thái cân bằng. Ví dụ như HIV/AIDS, ghép tạng, đái tháo đường,… Vậy nên nói, tưa miệng là một bệnh nhiễm trùng cơ hội khiến lưỡi bé bị đóng trắng một cách đặc trưng.

Cặn sữa

Khi ba mẹ quan sát thấy lưỡi bé có đốm trắng, ngoài trường hợp tưa miệng được đề cập ở trên thì nguyên nhân ở đây có thể do cặn sữa. Việc phân biệt bằng mắt giữa 2 loại này có phần khó khăn do biểu hiện của chúng khá giống nhau. Và một trong những cách đơn giản để nhận biết rằng ba mẹ thử dùng một chiếc khăn mềm, ấm và ẩm lau sạch các mảng trắng. Nếu các mảng trắng này dần ít đi thì gần như đây chính là cặn sữa. Để khẳng định thêm, cặn sữa thường dễ nhận thấy sau khi cho trẻ bú và chỉ xuất hiện trên lưỡi.

Lưỡi trẻ sơ sinh bị trắng do cặn sữa
Lưỡi trẻ sơ sinh bị trắng do cặn sữa

Nguyên nhân gây nên tình trạng tích sữa này chủ yếu là bởi lượng nước bọt của trẻ tiết ra tương đối thấp, ít nhất cho đến khi trẻ 4 tháng tuổi. Mặt khác, một vài bé sinh ra có cấu tạo vòm miệng cao khiến cho lưỡi không thể chạm vào. Và sự thiếu hụt ma sát này cũng làm cho lưỡi bé bị trắng vì cặn sữa.

Sử dụng thuốc

Thuốc kháng sinh cũng là một phần nguyên nhân dẫn đến trẻ sơ sinh bị tưa lưỡi. Bởi lẽ, không những kìm hãm hoặc tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh, kháng sinh cũng đồng thời tiêu diệt cả những vi khuẩn có lợi. Do vậy, hệ thống vi sinh và miễn dịch bị mất cân bằng và suy giảm, tạo điều kiện cho nấm men phát triển quá mức.

Bên cạnh đó, các corticoid được dùng để điều trị hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn cũng đóng góp không nhỏ gây nên nấm miệng. Các ống corticoid dạng hít hoạt động dựa trên nguyên tắc làm giảm sưng phổi và đường hô hấp, giúp bé có thể thở một cách dễ dàng. Tuy nhiên, ngoài việc thuốc đến đúng vị trí của phổi thì một lượng đáng kể có khả năng đọng lại trên bề mặt miệng và cổ họng.

Chính điều này khiến cho mạng lưới miễn dịch ở những vị trí đó bị suy yếu, nấm Candida albicans có cơ hội sinh sôi gây bệnh. Thêm nữa, các thuốc chống ung thư, hóa, xạ trị… cũng giết chết các tế bào khỏe mạnh. Bệnh tưa miệng do đó có thể xảy ra khiến cho trẻ bị trắng lưỡi.

Lây từ mẹ sang con

Ngoài xuất hiện ở miệng và cổ họng, Candida còn có ở da, trong ruột và âm đạo. Khi người phụ nữ mang thai bị bệnh nấm âm đạo, vào thời điểm sinh, đứa trẻ hoàn toàn có khả năng bị nhiễm nấm từ mẹ của chúng. Mặt khác, nếu chưa có các dấu hiệu của nhiễm trùng như đau nhức và mẩn đỏ, chúng ta không thể biết rằng nấm men có tồn tại ở vú và núm vú hay không.

Cho nên, bú mẹ cũng là một hoạt động khiến nấm men xuất hiện trong miệng của trẻ, gia tăng nguy cơ dẫn đến trẻ sơ sinh bị trắng lưỡi. Hơn nữa, nấm men trong khoang miệng của trẻ cũng có thể lây nhiễm ngược lại vú và núm vú của mẹ.

Lưỡi bé bị đốm trắng có nguy hiểm hay không?

Lưỡi bé bị trắng quá nhiều, như đã phân tích ở trên, có thể do 2 nguyên nhân chủ yếu là tưa miệng và cặn sữa. Nếu đơn giản là cặn sữa, khi bé bắt đầu tiết nước bọt nhiều hơn hoặc ăn thức ăn đặc, các đốm trắng này sẽ biến mất. Còn các trường hợp tưa miệng ở trẻ sơ sinh thì hiếm khi nghiêm trọng và nguy hiểm đến tính mạng.

Lưỡi bé bị đốm trắng có nguy hiểm hay không?
Lưỡi bé bị đốm trắng có nguy hiểm hay không?

Thông thường, sau 2 tuần, các triệu chứng sẽ tự biến mất mà không cần điều trị y tế. Tuy nhiên, nếu trẻ bị suy giảm miễn dịch, nấm miệng có khả năng tái phát và nguy cơ mắc các biến chứng nặng càng cao. Nấm Candida có thể lây lan khắp toàn thân. Khi đó ngoài khu vực miệng, nấm sẽ xuất hiện đồng thời ở vùng đùi trong và bộ phận sinh dục.

Đặc biệt, thực quản dẫn xuống dạ dày đều có thể bị ảnh hưởng. Trẻ quấy khóc do bỏng rát, khô miệng, khó nuốt, hăm tã,… Thậm chí nếu nhiễm trùng tiếp tục trở nên nghiêm trọng hơn sẽ gây ra nhiễm khuẩn toàn thân, là nguyên nhân dẫn đến sốc nhiễm khuẩn.

Đây là một tình trạng khẩn cấp. Triệu chứng xuất hiện như tụt huyết áp, thiếu máu và oxy cho các cơ quan hoạt động,… Điều này hoàn toàn có thể đe dọa đến tính mạng của trẻ. Vậy nên, tưa miệng nếu sau một vài tuần không có xu hướng thuyên giảm. Đồng thời trẻ bị sốt hoặc run rẩy, cần liên hệ ngay với bác sĩ để có những biện pháp xử lý kịp thời.

Trẻ sơ sinh bị trắng lưỡi ba mẹ phải làm sao?

Cách xử lý tại nhà (không dùng thuốc)

Dưới đây đề cập đến một số cách xử lý tại nhà giúp cho ba mẹ trả lời câu hỏi trẻ sơ sinh bị trắng lưỡi phải làm sao?

Nước muối

Không chỉ hoạt động như một chất khử trùng, nước muối còn có khả năng làm dịu các triệu chứng của tưa miệng. Do đó, tốt nhất nên sử dụng nước muối sinh lý NaCl 0,9% để rơ lưỡi cho trẻ hàng ngày.

Trẻ sơ sinh bị trắng lưỡi ba mẹ phải làm sao?
Trẻ sơ sinh bị trắng lưỡi ba mẹ phải làm sao?

Baking soda, dầu dừa

Nghiên cứu năm 2009 cho thấy, Baking soda (Natri cacbonat) đã đem lại hiệu quả trên nấm Candida albicans như một chất khử trùng. Vì vậy, ba mẹ có thể hòa một nửa thìa cà phê Baking soda trong một cốc nước ấm, dùng tăm bông thoa nhẹ lên khu vực nấm miệng của bé. Đồng thời cũng có thể dùng hỗn hợp này thoa lên vùng vú và núm vú của mẹ.

Bên cạnh đó, acid caprylic xuất hiện trong dầu dừa đã được chứng minh có tính kháng nấm mạnh mẽ. Thế nên các bậc phụ huynh có thể dùng tăm bông để thoa dầu dừa lên các mảng trắng của bé. Tuy nhiên, trước tiên hãy đảm bảo bé không bị dị ứng với bất cứ thành phần nào của dừa.

Sữa chua

Lactobacillus Acidophilus cùng các lợi khuẩn khác trong sữa chua có tác dụng củng cố hệ miễn dịch và cân bằng hệ men trong khoang miệng của trẻ. Qua đó tạo điều kiện để ngăn chặn sự lây lan của tưa miệng một cách hiệu quả.

Do trẻ sơ sinh còn quá nhỏ để ăn trực tiếp nên ba mẹ hãy thử dùng tăm bông thoa sữa chua lên các vị trí bị nhiễm nấm của trẻ. Ngoài ra, lưu ý không sử dụng sữa chua có đường (chất làm ngọt tự nhiên) bởi đây là môi trường giúp nấm phát triển mạnh mẽ, nhiễm trùng có thể nghiêm trọng hơn.

Cách phòng tránh cho bé không bị trắng lưỡi

  • Điều trị nếu có nhiễm nấm ở mẹ, đặc biệt ở khu vực vú và núm vú.
  • Lau khô vú sau mỗi lần cho con bú.
  • Tiệt trùng các thiết bị cho bú như bình, máy hút sữa, núm vú giả và đồ chơi.
  • Bảo quản lạnh sữa mẹ hoặc sữa công thức để hạn chế sự phát triển của nấm men.
  • Thường xuyên vệ sinh sạch sẽ khoang miệng của trẻ.

Cách rơ lưỡi cho trẻ đúng cách

Các bậc phụ huynh có thể tham khảo cách rơ lưỡi chính xác cho trẻ như sau:

Cách rơ lưỡi cho trẻ đúng cách
Cách rơ lưỡi cho trẻ đúng cách
  • Vệ sinh sạch sẽ tay của ba mẹ bằng xà phòng, nước hoặc các dung dịch vệ sinh khác.
  • Quấn vải gạc vào ngón trỏ hoặc sử dụng gạc tưa lưỡi có sẵn.
  • Đặt trẻ nằm xuống giường hoặc nhẹ nhàng nâng trẻ bằng một tay còn lại.
  • Nhúng ngón tay đã quấn gạc vào nước ấm hoặc nước muối sinh lý NaCl 0,9%.
  • Đặt ngón tay ở vị trí gần miệng của trẻ, đợi trẻ dần mở miệng ra.
  • Đưa ngón tay vào khoang miệng một cách kiên nhẫn và nhẹ nhàng.
  • Chà nhẹ lưỡi theo chuyển động hình tròn.
  • Tiếp tục chà sạch cả phần nướu và má trong của trẻ.
  • Lưu ý không nên đưa tay vào quá sâu để tránh trẻ bị nôn trớ và nên rơ lưỡi ít nhất 2 lần/ngày.

Tham khảo:

  • https://www.healthline.com/health/parenting/white-tongue-baby
  • https://www.webmd.com/parenting/baby/what-to-know-baby-tongue-cleaner
  • https://www.parents.com/baby/health/thrush/home-remedies-for-thrush-in-babies

Xem thêm:

4 cách vỗ ợ hơi hiệu quả cho trẻ sơ sinh sau khi bú

Trẻ bị nôn không sốt có nguy hiểm không? Ba mẹ nên làm gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.